AMH Testi Nedir?
Eylül 14, 2018

OP. DR. ÇAĞDAŞ ASLAN – KADIN HASTALIKLARI, DOĞUM VE TÜP BEBEK UZMANI,

GENÇ KADINLARDA SIK GÖRÜLEN POLİKİSTİK ÖVER SENDROMUNU ANLATTI:

“POLİKİSTİK OVER SENDROMLU HASTALAR KİLO KAYBI İLE GEBE KALAMIYORLARSA 
TÜP BEBEK YÖNTEMİ YÜZ GÜLDÜRÜCÜ OLUYOR” 

Günümüzde her 100 kadından 15’inde ortaya çıkan ve genç kadınlarda görülen Polikistik Över Sendromu (PCOS) en sık görülen hormon bozukluklarından bir tanesi olarak biliniyor. Bu hastalıktan muzdarip kadınlar hastalığın belirtilerini ve tedavi yöntemlerini araştırıyorlar. Peki, Polikistik Över Sendromu nedir? Polikistik Över Sendromu belirtileri neler? Gebe kalmakta zorlanan çocuk sahibi olmak isteyen hastalar için en doğru yöntem hangisi? İşte tüm bu soruların cevabını İstanbul Tüp Bebek ve Kadın Sağlığı Merkezi Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Çağdaş Aslan Klass okurları için anlattı.

Çağdaş Bey bize öncelikle Polikistik Över Sendromu’nun ne olduğunu anlatır mısınız? 
Polikistik Över Sendromu en basit anlatımla, kadının yumurtalığında normale göre çok daha fazla sayıda olgunlaşmamış yumurtanın bulunmasıdır. Bu küçük yumurtaların çokluğu hormonal düzensizliğe neden olarak, hastalarda adet düzensizliği, erkek tipi kıllanma ve insülin direncinin gelişmesine neden olmaktadır. Adetin 3. gününde yapılan ultrason kontrolünde, her bir yumurtalıkta ortalama 19 veya daha fazla sayıda olgunlaşmamış yumurta izlenir.

“HASTALARIN ADETLERİ DÜZENSİZDİR VE YUMURTLAMA ÇOĞU AY GERÇEKLEŞMEDİĞİ İÇİN GEBE KALMAKTA ZORLANIRLAR” 

Polikistik Över Sendromuna ne sebep olur? 
Bu kişinin doğuştan getirdiği bir durumdur.
Az önce de bahsettiğimiz gibi yumurtalıklarda normalden çok daha fazla sayıda olgunlaşmamış yumurta vardır. Her bir küçük yumurta kendi hayatını idame ettirebilmek ve seçilip o ayın yumurtası olabilmek için hormonlar salarak birbiriyle yarışır. Buraya kadar her şey iyi iken, çok fazla sayıda küçük yumurtanın salgıladığı hormonlar, toplamda normalden daha yüksek miktarlarda hormon düzeylerine ulaşır. İşte tam da bu, yumurtalığın düzeninin iyice karışmasına, bu küçük arkadaşlardan birini seçip, büyütememesine, dolayısıyla da yumurtlayamamasına neden olur. Bu nedenle de hastaların adetleri düzensiz olur. Bu durum kimi zaman erken adet olma, çoğunlukla da adet gecikmeleri şeklindedir. Üstüne üstlük yumurtlama çoğu ay gerçekleşmediği için, bu insanlar gebe kalmakta zorlanırlar. Çok sayıdaki yumurta taslaklarının saldığı hormonlar, bu kadınlarda erkeklik hormon düzeylerinin daha yüksek olmasına, dolayısıyla da çeşitli düzeylerde erkek tipi kıllanma görülmesine sebep olurlar. Yine salınan bu hormonların bir diğer yan etkisi, hastaların adet düzensizliği sonrasında en çok yakındıkları ikinci konu olan insülin direncidir. Yani bu hastalarda kandaki şekeri dokulara çekmek için daha fazla miktarda insüline gerek duyulur. Polikistik Over Sendromlu kadınların büyük kısmı da bu sebeple kilo almaya son derece meyilli, balıketli kadınlardır. Polikistik over Sendromu ilaç verilerek düzeltilebilecek bir durum değildir ancak hastaların yaşam şekillerini değiştirerek, yani beslenmelerini düzenleyerek ve egzersiz yaparak, sendromun olumsuz etkilerinden kaçınmaları mümkündür.

Polikistik over sendromlu kadınların nasıl beslenmeleri gerekir? Egzersiz neden gerekli? 
Bireysel farklılıklar olabilmekle birlikte, genellemem gerekirse başka bir sağlık sorunu olmayan Polikistik Över Sendromlu hastaların karbonhidratlardan fakir, proteinden zengin beslenmesi gerekir. Protein deyince akla ilk et, balık ve tavuk gelmekle birlikte, mutlaka bitkisel proteinlerin de beslenme düzeninde yer alması gerekir. Yani hastalar 3 öğün et ve türevlerini yemek zorunda değildir. Egzersiz, vücuttaki enerji kaynaklarını (karbonhidrat, yağ, protein) tüketmeye zorladığı için, düzenli olarak yapıldığında insülin direncinin kırılmasına yardımcı olur. Bu nedenle beslenme düzeninden egzersizi ayrı düşünmek doğru değildir. Haftanın 5 günü, günde 20 dakika düzenli egzersiz yapmayı öneririm. Ben aynen bu şekilde günde 20 dakikalık bir boşluk yaratarak düzenli spor yapıyorum.

Polikistik Over Sendromlu olup da gebe kalmakta zorlanan hastalar çocuk sahibi olmak için ne yapmalılar? 
Polikistik Over Sendromlu hastaların yumurtlamaları düzensiz olduğundan, bu hasta grubu gebe kalmakta zorluk yaşayabilir. Yumurtladıkları aylarda başka bir sorunları yok ise gebe kalmaları da muhtemeldir. Adet düzensizliği yaşayan bir Polikistik Over Sendromlu hasta, mevcut ağırlığının %10’unu kaybetse, %30 ihtimalle adetleri normale döner yani yumurtlamaya başlar ve bu da gebe kalabilmek demektir. Bu yüzden bu hastalara yaklaşımda ilk adım hekim kontrolü altında kilo vermek olmalıdır. Tüm çabalarımıza rağmen hasta kilo kaybı ile gebe kalamazsa, eşinin de olası sorunlarını göz önünde bulundurarak, hastayı yumurtlatma tedavilerine alıyoruz. Başka bir sorun yok ise çiftler 6 aydan 1 yıla kadar yumurtlatma tedavileri ve ilişki ile takip edilebilirler. Fakat ülkemizde hastalar daha kestirme yolları daha çok benimsiyorlar. Bunlardan ilki aşılama tedavisidir. Polikistik Över Sendromlu hastalar aşılama tedavilerini uygulamak için zor hastalardır. Bunun sebebi yumurtalıklarındaki yumurta sayısının fazlalığıdır. Bu hastalar düşük doz ilaca hiç yanıt vermezken, doz biraz aşılırsa da normale göre çok daha yüksek yanıt verebilirler. Büyütmek istediğiniz yalnızca 2 yumurtayken, birdenbire 20 yumurtanız olabilir. 20 yumurta büyütmüş olan bir hasta eğer gebe kalır ise yumurtalığının aşırı büyümesine bağlı hiperstimülasyonsendromu ile karşı karşıya kalabilmektedir.
Bu durum bizim hiç arzu etmediğimiz, hastayı çok ciddi risklere sokacak nahoş bir durumdur. Eğer aşılamada çok sayıda yumurta büyüdüğü görülür ise bu hastaların tedavisi mutlaka tüp bebeğe çevrilmek ve transfer yapılmadan embriyolar dondurularak, hasta hiperstimülasyonsendromundan korunmalıdır.
Benim temelde uğraştığım hasta grubu Polikistik Över Sendromlu hastalardır.
Bu yüzden kendi günlük pratiğimden de bahsetmek istiyorum. Ben, bu hastaların tüp bebektedavilerinde toplayabildiğim kadar çok yumurta toplayıp, güzel 5. gün embriyoları yapıp, bunları dondurup, hastayı 1 veya 2 ay dinlendiriyorum. Sonrasında hastanın hormon seviyeleri normale inince donmuş embriyo transferi yapmayı tercih ediyorum. Bu tedavi şekli Polikistik Över Sendromlu hastalarda gebelik elde etmek için gerçekten çok yüz güldürücü oluyor.